O Camiño de Santiago a Fisterra parte desde a Praza do Obradoiro. Aquí, e tomando como referencia primeiro o kilómetro cero, que foi colocado no centro da praza para sinalar a conclusión de todos os itinerarios xacobeos, descendemos pola antiga rúa das Hortas ata o Campo do Galo. Bordeando o agradable Campus Sur Universitario, a rúa de San Lourenzo conducenos ata a Carballeira do mesmo nome (fonte e cruceiro). Nun lateral, é de obrigada visita a igrexa de San Lourenzo de Transouto, pois custodia no seu interior dous sepulcros e un retablo italiano do taller italiano dos Aplili (s. XVI), todos eles en mármol. En frente á fachada, aparece no alto a mole da Residencia "Bosque da Condesa", en cuio comedor serven un menú moi económico.
 Retrocedendo ata a carballeira, e no sentido que viñamos, seguimos á dereita pola Corredoria dos Muíños, con firme de cemento, ata a aldea de Ponte Sarela. A un paso de Compostela, pero xa en plena  zona rural, entre ruinas de moiños e vellas fábricas de curtidos que aproveitaban a enerxía hidráulica para mover a súa maquinaria, cruzamos a ponte para continuar, á man esquerda, por unha agradable senda coincidente có Camiño Real. Por ela, e ainda que en certos tramos cambiou a traza, ascendemos ata Sarela de Baixo, último e privilexiado mirador sobre as torres da catedral.
 Collendo por un momento a pista que desde esta aldea conduce a Vidán, enseguida, á dereita (casa restaurada), sae un "carreiro" que, polo medio do monte, deixa a aldea de Vidán á esquerda (no baixo, con vistas do novo Hospital) e, despois dun agradable traxecto entre arbolado, desemboca na zona residencial de Moas de Abaixo (grandes casas con xardins).
 O recorrido, ata o límite do concello de Santiago, evita a perigosa e concurrida C-543 (Santiago-Noia), circulando por tramos de camiños de terra e pistas de concentración parcelaria. Coa compaña dos sinais amarelos cruzaremos os núcleos de Carballal, Munin e Piñeiro, achegándonos moito á carretera de Noia en Roxos, donde pasamos xunto á casa do Residente da Xunta de Galicia.
 Por unha pista da parcelaria salvamos a puente sobre o río de Roxos, afluente do Sor, nunha fermosa paraxe con área recreativa. Pouco despois, entre campos de cultivo, rodéase o conxunto rural, ben conservado, de Portela, para alcanzar, pouco despois, o Alto do Vento (mesón).
 

Concello de Ames:

 Pola citada carretera local, o chegar á altura dunha marquesiña de autobús entramos, pola dereita, na aldea de Ventosa, tamén dotada con exemplares notables da casa tradicional e cun ruinoso, pero solemne, enorme frente de hórreo. Cruzando a AC-453, un segundo sector deste núcleo (acceso baixo emparrado), da paso a unha pista de terra que volve a enlazar, o pé dunha torre de alta tensión, coa carretera.
 Chegados á fértil veiga de Covas, donde a concentración parcelaria alterou o trazado viario, unha recta une Lombao e Augapesada (na zona hai algúns mesóns para comer). Arredor da pequena ponte medieval de Augapesada, que acaba de ser restaurada pola Xunta, descubriremos unha zona habilitada para o descanso.
 Desde a ponte de Augapesada foi enlosado o tramo do Camiño Real, coñecido como O Rueiro, que morre na pista que conduce a Bertamiráns. Desde este punto, e frente a un bar, unha estreita carretera local señalizada parte, á man dereita, hacia Trasmonte. Ainda que detras de Castiñeiro do Lobo (campo de fútbol) se conservan algúns tramos de terra pertencentes á antiga vereda dos peregrinos, polo momento é aconsellable pisar o asfalto ata o Alto do Mar de Ovellas.
 A costa, moi longa e bastante dura, remata nunha fonte.
 O noso acceso á comarca da Barcala comeza cun suave descenso ata o val do Tambre. Pasamos, primeiro,  pola aldea de Susavilla de Carballo, donde existe unha cruz en recordo dun tal Liborio dos Santos, veciño de Fisterra que morreu aquí de camiño. A continuación, en Trasmonte, vemos un notable cruceiro (imaxe de Santiago) e o sólido templo parroquial de Santa María, con boa torre barroca; no mesmo camiño hai dous bares que dan comidas. Antes de chegar ó río ainda atravesamos o lugar de Burgueiros, formado por un par de boas casas de pedra, para á sombra do arbolado autóctono, alcanzar por fin o río Tambre no fermoso núcleo histórico de Pontemaceira,composto por dous sectores agrupados a ambos lados da soberbia ponte medieval (s. XIV).
 

Concello de Negreira:

Cruzando a ponte, que nada ten que envidiar ós máis significados do Camiño Francés, na beira oposta contemplamos un armónico conxunto formado por un moderno pazo neomedieval, algúns muíños, a capela de San Brais, varias casas (unha blasonada), hórreos, palomares e un cruceiro.
 Á saída de Pontemaceira, unha pista, que segue á beira do río, convertense en senda, cruza un bosqueciño, e pasa baixo un dos arcos da Ponte Maceira Nova (s. XIX); despois, desemboca nunha recta da carretera a Negreira (AC-450) e aproveita un tramo do vello trazado desta en Barca. Deixando atrás dita aldea, cuio topónimo evoca  unha das barquerías que houbo no Tambre, cruzamos a nova carretera xeral para subir, pola esquerda e tomando como referencia o monte ocupado polo castro de Logrosa, ata Chancela. A man esquerda, unha cousa particular posee un vello cruceiro.
 Xusto diante da entrada ó ben cuidado pazo de Chancela (finca con xardins e árbores centenarios), seguimos en líña recta, pola vaguada de Albariña, ata introducirnos na moderna vila de Negreira.
 En Negreira, o camiño segue pola rúa de San Mauro, ó final da cal discurre baixo o pasadizo que comunica o pazo do Cotón coa capela de San Amaro; xunto ó pazo queda o Campo da Feira (mercado todos os domingos) e preto estará pronto costruido o albergue de peregrinos.
 Despois de aproveitar a estancia en Negreira para aprovisionarnos de todo o necesario (ata Cée xa non contaremos con máis entidades relevantes de población), despois de salvar o río Barcala por unha pequena ponte de pedra, é aconsellable subir ata a parroquial de San Xulián (cruceiro) para, ó pé do alto da Cruz, seguir o Camiño Real ata o depósito de augas de Negreira.
 Despois de seguir case un kilómetro pola carretera ó Marco Cornado, desviámonos á dereita  para atravesar a aldea de Zas, con capela e cruceiro, a partir da cal comeza un dos sectores máis interesantes do itinerario, con sendeiros e veredas de terra sempre envoltas pola vexetación. Atentos ás sinais, atravesaremos o monte Campelo, a aldea de Rapote e os bonitos rincóns do lugar de Santo Mariño (prados, penedos), ata alcanzar A Pena.
 Na Pena está a igrexa de San Mamede, que forma un notable conxunto coa rectoral e un cruceiro próximo (zona idónea para o repouso). A 50m., na carretera, hai un bar.
 Agora por pistas alfaltadas, desde Pixxe chegase á carretera e o lugar de Cornevo, cun tramo de terra (camiño de 1.000m. de lonxitude que parte á dereita), que nos devolve á carretera preto do altiño do Cotón.
 Cando o val da Barcala remata, por un alto e pelado terreo de transición dirixímonos a Vilaserío. 
 Desde Vilarerío regrésase enseguida á carretera. Para evitar o asfalto, a Asociación de Amigos do Camiño señalizou unha variante que, o chegar á aldea de Cornado (dereita.), situada ó pé dun castro, métese entre as casas e xira á esquerda para seguir unha pista forestal que chega o Marco Cornado.
 Tomando á dereita pola carretera de Borbeira (longa recta), de novo colleremos, ós 250m., unha pista de terra á esquerda que penetra 1km. no concello de Sta. Comba. Por ela, xirando primeiro á esquerda e despois á dereita, entraremos no concello de Mazaricos.

Concello de Mazaricos:

 Por este camiño, (marco de pedra), e unha vez salvado o río de Maroñas, en vez de acceder ó núcleo de Maroñas podemos tomar a pista, tamén de terra, que entre prados conduce a Santa Mariña. Desde esta aldea, que acolle a parroquial de Maroñas (románica), accederemos á carretera AC-403 (de Pino de Val a Santa Comba). Precisamente en Pino de Val, 6,5 km.  ó  sur, existen varias pensións, pero aquí, no lugar de A Mola, tan só dispoñemos de sendas casas de comidas.
 Situados en  A Mola e camiño de Pino de Val, ós 300 metros collemos, á man dereita, a pista señalizada o Bon Xesús. Nesta desanxelada aldea, que ven precedida dun cruceiro singular, houbo noutro tempo unha capela con hospital de peregrinos. Case pegado a Bon Xesús atópase o núcleo de Gueima; aquí, a nosa marcha cambia o seu rumbo á esquerda para enfilar o caserío de Vilar do Castro e iniciando, agora de novo hacia a dereita e seguidamente á esquerda, o ascenso ó monte Aro.A medida que subimos o monte, disfrutamos dunha panorámica cada vez máis amplia sobre a gandeira terra de Xallas, toda ela tapizada de verdes prados e salpicada con pequenas masas arboradas. Contemplamos, en primeiro lugar, ó gran embalse de Fervenza, todo un mar interior; máis alá aparece Santa Comba, a capital da comarca; por fin, algúns afirman que desde o cumio do monte poden verse as torres da catedral de Santiago.
 Entre o monte Aro e o monte Vello, a senda que seguimos atravesa un castro (defensas cubertas de toxos), á dereita baixa unha pista recta a cuia esquerda, (zona de canteiros) baixamos á aldea de Lago. Desde aquí, unha pista continúa hacia o casal de Porteliñas, que ten un bar, y segue a Quintáns e A Picota (capital do municipio de Mazaricos), pero nós debemos desviarnos á dereita, por entre as casas de Abeleiroas, para tomar a pista que vai a Corzón.
 Polo descampado donde estuvo a cruz do Xirelo, bordeamos a ruiniforme e pequena Serra do Castelo, cuberta de pinares, ata alcanzar a solitaria igrexa de San Cristobo de Corzón (templo, espadaña exenta e cruceiro). DespoiLs, unha recta cruza o rego de Mazaricos e desemboca, á altura de Mallón, na carretera provincial de Pino de Val a Dumbría.
 O segundo río importante do itinerario, nesta ocasión o Xallas, é superado por unha ponte orixinario do siglo XVI.
 

Concello de Dumbría:

 Agora, desde o lugar de Ponteolveira, non cabe máis opción que pisar o asfalto da carretera ata dar có desvío (pola esquerda) de Olveiroa, que non debe ser confundido có de Olveira.
 Olveiroa, núcleo de población relativamente grande e concentrado, conserva algunhas mostras de arquitectura popular ("alpendres", "palleiras", "cabazos") e,  precedida dunha cruz, a igrexa parroquial de Santiago. Na circunvalación que debuxa a carretera hai un bar. Seguindo os sinais toca agora ascender o monte do Sino, salvar por unha maltreita pontella o rio de Logoso, e cruzar esta aldea ata alcanzar a de Hospital, donde houbo un albergue na Idade Media.
 Mirando a poniente, xa se vislumbra a tétrica silueta da fábrica de carburos de Hospital, particular inferno deste camiño.
  Na actualidade témonos que conformar cun bar que da comidas.
 Por unha curva sacada do vello trazado, penetramos nunha paisaxe lunar, sembrada de montañas de escorias, presidido pola ferrumbrosa fábrica de carburos metálicos. Para fuxir de tan desagradable escenario, conven seguir, canto antes, pola carretera de Cée. Despois, e xusto fronte á porta da factoría, case oculto entre os desfeitos parte o tramo máis longo, e mellor conservado, do antigo Camiño Real. Son 9 kilómetros, polo alto dos montes, de total tranquilidade: ningún pobo e apenas árbores, tan só un cruceiro e duas pequenas ermidas.
 A través dunha lña recta sempre encamiñada a ponente, o camiño alcanza a encrucillada do Marco do Couto, sinalada cun cruceiro e un moxón xurisdiccional. Pola dereita baixase á aldea de Figueiroa, e pola esquerda vemos ó lonxe, a elegante torre barroca da igrexa de Buxantes.
 A continuación, dando un rodeo hacia o sur accedemos ó santuario de Nosa Señora das Neves, antano tamén coñecido como "Fonte Santa". O preciado manantial, situado ó pé dun cruceiro que foi trasladado desde o Camiño Real, posee propiedades curativas.
 

Concello de Cée (sector 1º):

 O pouco de entrar no municipio de Cée, á dereita aparece a ermida de San Pedro Mártir, rodeada por un campiño e coa súa propia fonte santa; é un lugar moi apropiado, se o tempo o permite, para refrescarse e descansar.
 De novo polo xa familiar ancho firme de terra do Camiño Real, agora decididamente orientado hacia o sur, abrímonos paso entre os petóns da Armada e Campolongo para, por fin e desde o alto do Cruceiro da Armada (247 m.) asistir ó magnífico espectáculo que nos ofrece o océano: en primeiro plano aparece a ría de Corcubión, limitada polo cabo Cée, e o fondo surde, espléndida, a inconfundible silueta do Cabo Fisterra. Para o peregrino quelleva camiñando días, semanas ou meses por camiños interiores, a repentina aparición do mar, desde tan privilexiado mirador, evocaralle sentementos próximos ós vividos no Monte de Gozo. Có tempo, e a medida que este itinerario recobre a sua popularidade, é indudable que aquí nacerá, como na Cruz de Ferro, un novo e emblemático milladorio.
 Entramos na comarca de Fisterra cun rápido descenso polo monte da Armada; a fábrica de Brens, xemela á de Hospital, é outro manchón na paisaxe. O rematar a costa xiramos á dereita para, cruzando Camiños Cháns á beira dun cruceiro, alcanzar a carretera C-550, procedente de Muros.
 Pouco a pouco, o camiñante introducese na vila de Cée. Propoñemos un itinerario urbano que pasa diante do vello camposanto, toma o desvío pola esquerda ó Campo do Sacramento e, pola rúa da Magdalena (Pazo do Cotón, cruceiro e fonte), baixa a escalinata que nos deixa na agradable alameda de plátanos. Despois de admirar as poucas galerías que deixou en pé o desordenado crecemento da localidade, e a igrexa parroquial de Santa María da Xunqueira (presbiterio gótico), polo paseo do recheo, en cinco minutos alcanzamos a veciña localidade de Corcubión
 

Concello de Corcubión:

 En Corcubión, ainda que se pode entrar pola parte alta do pobo (acceso ó Hotel el Hórreo), hoxe resulta máis cómodo facelo pola encantadora avenida da Mariña, toda ela ocupada por casas cos seus xardins e blancas galerías. Unha vez visitada a igrexa gótica de San Marcos, cunha valiosa talla italiana do titular (s. XV), desde a céntrica praza de Castelao xa podemos iniciar a última etapa hacia Fisterra. Recordamos, antes, que tanto Cée como Corcubión contaron desde o medievo con hospitales de peregrinos.
 Situados no Campo do Rollo (parque infantil), pola parte traseira da escola, flanqueada polos muros das hortas, tomamos a estreita senda que, incluso con escaleiras, sube ata a aldea de O Villar. Unha pista asfaltada converxe enseguida, no lugar de San Roque (cruceiro), coa C-550, pero só un instante, pois ó lado da carretera que vai a Redonda, outra pista baixa hacia unha fonte e, convertida nunha senda, segue en paralelo ata Amarela.
 

Concello de Cée (2º sector):

 Superado o caserío lineal de Amarela, un atallo corta pola dereita as gandes curvas que debuxa a perigosa carretera comarcal. Xunto a unha granxa de visóns, sempre entre pinos e eucaliptos, descendemos á ensenada de Sardiñeiro á altura da praia de Estorde, moi concorrida no veran (cámping).
 

Concello de Fisterra:
 
 

Os peregrinos que chegan a Fisterra, poden conseguir a FISTERRANA no Concello

Polas rúas que discurren á dereita da carretera, podemos seguir ata enlazar coa rúa de Fisterra., pisando outro considerable tramo do Camiño Real que, despois salvar a carretera, rodea a deliciosa cala do Talón. De novo na carretera, a 500m. arranca o Paseo Marítimo de Langosteira, moi ben deseñado para os peatóns entre as dunas e os pinares que rodean este areal. Por el chegamos a S. Roque e a cruz de Baixar.  Na mariñeira población de Fisterra, o itinerario urbano máis lóxico é o que discurre pola rúa de Santa Catalina (casa do concello), a praza da Constitución (cruceiro), a praciña de Ara Solis (capela barroca do Buen Suceso, cruceiro e fonte) e, xa algo apartada da vila e o porto, a igrexa parroquial de Santa María das Areas, có cruceiro gótico e o camposanto (aquí consérvase a capela que foi do hospital de peregrinos).  Despois de visitar o Santo Cristo, na punta do faro, o atardecer, os peregrinos queiman as suas vellas roupas mentres o sol se oculta no mar. A ruta que sube ó faro en paralelo á carretera será recuperado en breve.